If people lead, leaders will follow
25 juni 2012
Deze woorden van Ghandi komen overeen met het doel van de People’s Summit for Social and Environmental Justice. Sociale bewegingen en organisaties vanuit de hele wereld komen bijeen om de toekomst te bespreken die zij willen. Een verzet tegen de groene economie, het discours van de officiële conferentie Rio+20 waarbij marktwerking als oplossing wordt aangedragen voor duurzame ontwikkeling. De People’s Summit roept op tot een alternatief paradigma. Een verandering van waarden met het welzijn van de mensen en de natuur centraal, en niet de markt. Het Flamengo park dient van 13 tot 23 juni als platform voor uitwisselingen van ideeën, gezamelijke acties en creativiteit.
We leven in een antropoceen tijdperk, de invloed van de mens op de wereld is zo groot dat deze een plek verdiend op de geologische tijdlijn, volgens de scheikundige Paul Cutzen. Wij hebben de aarde nodig om te overleven en niet andersom. Wat is de rol van de mensheid? Deze vraag staat centraal in de expositie Humanidade 2012, ontworpen om te reflecteren op onze toekomst in het licht van Rio+20. Wat naar voren komt in de foto’s, installaties en visies uit de wetenschap is de afname in verbondenheid tussen mens en natuur, en tussen mensen onderling. Hier ligt het probleem van onze samenleving, en tegelijkertijd de oplossing. Dit is wat vrouwen, inheemse volkeren, boeren, arbeiders en jeugd samenbrengt op de People’s Summit: de strijd tegen sociale ongelijkheid en milieuvervuiling.
De People’s Summit is meer dan een tegenbeweging van Rio+20. Er is ruimte voor kritiek en protest, maar vooral voor discussie over mogelijke alternatieven. Het is een kans om een globaal netwerk op te bouwen en strategiën te ontwikkelen, processen gericht op de lange termijn. “We zijn hier niet als oppositie. We zijn hier vanwege onze positie: de positie voor het leven”, zo sprak politica Marina Silva tot presidente Dilma. Uitkomsten zullen worden gepresenteerd aan de politieke top in Riocentro, de hoop op verandering ligt echter niet in dit document. Hoop ligt in onze dromen, die hebben de kracht om de wereld te mobiliseren. Bevrijding van vrouwen en racisme is ook vanuit de mensen ontstaan. “Wees niet bang om utopisch te denken, met pragmatisme en realisme komen we niet vooruit. Gebruik je vrijheid voor de toekomst!” Deze oproep van Marina Silva werd met luid gejoel onthaald.
Privatisering van natuurlijke hulpbronnen zal leiden tot een concentratie van macht en hierdoor meer sociale ongelijkheid. Dit komt duidelijk naar voren in de strijd voor landrechten van verschillende inheemse bevolkingen. Zo komt de Xavante stam na 20 jaar opnieuw naar Rio om aandacht te vragen voor de landroof in Maraiwatsé. Tijdens Rio92 beloofde het Italiaanse bedrijf Agip en de Braziliaanse overheid het land terug te geven, dat wordt gebruikt voor grootschalige landbouw. ‘Ze kappen onze bossen, vervuilen onze rivieren en doden onze vis’.
Aan boord van de Rainbow Warrior spreekt chief Damião Paradzane over hun verlies van identiteit en gezondheid. De Guarini stam in Mato Grosso do Sol kampt met een zelfde geschiedenis van culturele en politieke bedreigingen. Een ander controversieel project is de Belo Monte dam, waar de stroming van de rivier Xingu zal worden gebruikt voor het opwekken van ‘schone’ energie. Activiste Antonia Melo ziet in deze vernietiging van biodiversiteit en het leefgebied van 5000 man in ruil voor energie de realiteit van de groene economie. Vivo Xingu! Alle toeschouwers schreeuwen mee. Zal dit protest de situatie veranderen?
Een alternatief voor grootschalige landbouw is voedselsoevereiniteit, het recht om eigen land te beheren. Vandana Shiva, wetenschapper en activiste, ziet lokale kennis als middel voor een duurzame en rechtvaardige samenleving. Ook het coöperatief in Mbabala, opgericht door Zambiaanse Barbara Hachipuka, stimuleert vrouwen om lokale tradities weer in gebruik te nemen. Zaden zijn een product van de natuur en van onze voorouders, bepaalde soorten hebben selecties overleefd. Biodiversiteit kan zich op deze manier aanpassen aan klimaatveranderingen. De private sector zou markten kunnen creëren voor deze resistente zaden, in plaats van uitwisseling als piraterij te criminaliseren door middel van patenten. ‘Veel mensen praten over armoede. Armoede is als een ziekte. Een ziekte die ons verblind voor wat we kunnen maken uit niets.’ Banki Bianko heeft een school opgericht in Minas Gerais om de wetenschap en geschiedenis van de Ashaninka door te geven aan de kinderen, hier ligt de rijkdom van zijn cultuur. Dit zijn voorbeelden van het verschil in waarden: economische ontwikkeling is niet automatisch gelijk aan sociale ontwikkeling.
Allerlei groepen zijn op de People’s Summit actief. Je kan er dansen met Hare Krishna’s, huizen bouwen met Indianen of luisteren naar poëzie. Op 20 Juni kleurde een stoet van 80.000 mensen de straten van Rio de Janeiro, er was veel folklore en uitbundig protest tegen het kapitalistische model. Ook al zijn de uitkomsten van Rio+20 niet als gehoopt, de basis is gelegd voor een productieve samenwerking. Moderniteit werd in Humanidade 2012 verbeeld als een bal van licht tussen driedimensionale patronen en elektronische muziek. Kijkende toeschouwers werden afgewisseld door een groepje spelende kinderen die de bal in het rond slingerden, dit idee maakte het spektakel compleet. Verandering zit hem in de kracht van verbeelding. Onze toekomst begint vandaag!
